Trets zal bij de meeste lezers wellicht onbekend zijn. Het is een onooglijk klein Frans stadje tussen Aix-en-Provence en Saint-Maximin-La-Sainte-Baume. Ondanks die bescheiden omvang heeft het een lange en rijke geschiedenis. Dat viel mij op toen ik het front zag van een Romeinse sarcofaag die ingemetseld was in een van de zijgevels van de mooie romaanse parochiekerk Notre-Dame-de-Nazareth die rond 1000 werd gebouwd. De sarcofaag is nogal verweerd en het opschrift valt niet meer te lezen. De oorsprong van deze kerk zou echter teruggaan tot de 4de of de 5de eeuw. Ze was mogelijk gebouwd op de plaats van of in de buurt van een oude of laat-antieke nederzetting, misschien een vroeg-christelijk gebedshuis.
In 102 voor Christus versloeg consul Marius de Teutonen in de vlakte van de Arc, tussen Aix-en-Provence en Pourrières. De locatie van veldslag was wellicht niet zo ver verwijderd van Trets. Vanaf de 1ste eeuw voor Christus werd Gallia Narbonensis geromaniseerd en ontwikkelde zich de Gallo-Romeinse beschaving. In de regio werden verschillende villa’s of landbouwdomeinen ingeplant. De nabijheid van de Via Aurelia of de Via Iulia Augusta, die een klein beetje noordelijk liep en die Rome met Gallia Narbonensis verbond, speelde in die gebeurtenissen en ontwikkelingen uiteraard een belangrijke rol.
De late oudheid en de vroege middeleeuwen lieten verder weinig sporen na. Enkele villa's werden tussen de 4de en 6de eeuw opnieuw bewoond. Ook te vermelden is de legende over de stichting van de kluis van Saint-Jean-du-Puy door Johannes Cassianus (ca. 360-435) in Trets op de plek waar een oude heidense tempel stond die gewijd was aan Diana, de godin van de jacht.
Trets wordt vermeld in historische bronnen die dateren vanaf de 10de eeuw. Dan start ook een gezchiedenis die beter gedocumenteerd en dus ook gekend is. Onder andere Arlulf van Marseille (ca. 920 - ca. 965), een middeleeuwse edelman die wordt beschouwd als de stamvader van de burggraven van Marseille, bouwde een versterkte nederzetting boven op de heuvels die uitkeken over de stad. Deze vesting was de zetel van de heerlijke macht in Trets. Lager, in de vlakte, en dichter bij akkerland en handelsroutes, lag de stad Trets zelf, die zich had ontwikkeld rond de parochiekerk Notre-Dame de Nazareth. Het stadje speelde een belangrijke rol, gezien de nabijheid van de oude Romeinse weg, die ook nog in de middeleeuwen een belangrijke verbinding bleef. Niet alleen de parochiekerk, maar ook de omwalling met de middeleeuwse poorten en een hele reeks historische gebouwen getuigen daar nog steeds van. Voor liefhebbers van traag cultuurtoerisme is Trets zeker een ommetje waard.