Vandaag las ik in De Standaard dat op de Grote Markt in Aalst opgravingen zullen plaatsvinden. De archeologen gaan er op zoek naar de historische handelsroute die Brugge met Keulen verbond. Sedert de 11de eeuw bestond er tussen de welvarende steden van Vlaanderen en de handelsmetropool Keulen nauwe economische en religieuze relaties. Sint-Truiden verkocht laken op de markt van Keulen terwijl relikwieën van de elfduizend Keulse maagden hun weg vonden naar de abdijen en kerken van Sint-Truiden, Herkenrode, Mechelen, en zo voort. Deze weg werd al snel de Keulse weg genoemd en speelde daarin een essentiële rol. Zeker vanaf Leuven en Tienen liep deze handelsroute over de Romeinse weg van Boulogne-sur-Mer en Frans Kassel naar Tongeren, Maastricht en Keulen.
De Romeinse weg tussen Tienen, Tongeren en Maastricht maakte tijdens de 14de en de 15de eeuw deel uit van de internationale handelsroute van Brugge naar Novgorod. Dat is de langste en tegelijk oudste oost-westverbinding van Europa die leidde van het Noordzeekanaal tot diep in het verre Rusland. Het was de bloeiperiode van de Hanze. De Hanzekantoren van Brugge en Novgorod zijn de beide eindpunten. Hoewel de handelscontacten tijdens deze periode waar mogelijk over water verliepen, speelde de landverbinding van stad naar stad toch een belangrijke rol. In Vlaanderen namen steden als Gent, Aalst, Brussel en Leuven dankzij de Hanzeroute een ongekende vlucht, net als Tienen, Sint-Truiden, Tongeren en Maastricht. In Leuven, Sint-Truiden, Tongeren, Maastricht en Keulen was er een muntslag. Het onmiskenbaar belang van het traject blijkt ook uit het beroemde ‘Itinerarium Brugense’ dat van de late 14de eeuw dateert en een beschrijving van de middeleeuwse landweg van Brugge ("de Brugis") naar Keulen ("per Coloniam") met de vermelding van de etappes geeft. Het gaat specifiek om een middeleeuwse routeplanner die onder meer een overzicht schenkt van de reiswegen vanuit Brugge naar de belangrijkste handelssteden en bedevaartsplaatsen van Europa. Reizigers naar Keulen hadden voor het traject tussen Dendermonde en Maastricht de keuze voor een noordelijke of voor een zuidelijke route die in Maastricht weer samen kwamen. De zuidelijke route vermeldt Tienen, Sint-Truiden, Tongeren en Maastricht.
Gezien het groeiende economische belang van de Oude Katsye is het duidelijk dat macht samenging met de controle over deze weg. In de tweede helft van de 10de eeuw koos Graaf Giselbert van Loon één van de hoogste punten van het zogenaamde massief van Borgloon voor de bouw van een burcht. Deze domineerde het landschap en de oude Romeinse weg. Rond de burcht en de Sint-Odulphuskerk ontwikkelde zich de stad die het centrum werd van het graafschap Loon en kort na 1200 een omwalling kreeg. In 1170 bouwde Lodewijk I van Loon, de donjon van Brustem als versterkte voorpost tegen de stad Sint-Truiden. Aan de andere zijde bouwde Gerard van Loon gebouwd de burcht van Kolmont ter verdediging tegen de prins-bisschop van Luik.
In 1672 verklaarde de Franse koning Lodewijk XIV de oorlog aan Spanje en Holland. Die Frans-Hollandse oorlog (1672-1678) werd een regelrechte ramp voor Tongeren en zijn ommeland. Uit de historische bronnen kan men indirect opmaken welk een belangrijke rol de Romeinse wegen van Tongeren speelden. Op de tumuli en in de kerktorens werden uitkijkposten geplaatst. 50 jaar later vond in de context van de Oostenrijkse Successieoorlog (1740-1748) op 2 juli 1747 de slag bij Lafelt tussen Tongeren en Maastricht plaats. De oude heerweg doorsneed het slagveld en speelde een cruciale rol in de strijd om Maastricht.
Tot aan de grote vernieuwingen op het vlak van verkeersinfrastructuur tijdens de 18de en de 19de eeuw plaats en de modernisering van het wegennetwerk en de aanleg van steenwegen bleef de Romeinse weg op militair, economisch en cultureel vlak een belangrijke rol spelen.
Over deze belangrijke weg kan de geïnteresseerde meer lezen in R. NOUWEN, De Romeinse heerbaan. De oudste weg door de Lage Landen, 2021. Over de belangrijke Hanze-weg verwijzen wij naar de tentoonstellingscatalogus F. SEIBT, U. BORSDORF, H. T. GRÜTTER, 1997, Transit Brügge - Novgorod : eine Strasse durch die europäische Geschichte, Essen. Wie langs de hanzesteden wil reizen zal zeker mooie routes vinden op de website Viabundus.